1. Giới thiệu dược liệu:

- Mô tả: Qua Lâu là tên gọi chung cho một số loài cây thuộc chi Trichosanthes, họ Bầu bí (Cucurbitaceae). Qua Lâu Nhân là hạt của quả Qua Lâu. Cây Qua Lâu là loại dây leo, có quả hình cầu hoặc hình trứng, khi chín có màu vàng hoặc đỏ.

- Tên khoa học:Trichosanthes kirilowii Maxim.

- Bộ phận sử dụng: Hạt của quả Qua Lâu (Qua Lâu Nhân) được dùng làm thuốc. Hạt thường được thu hái khi quả chín, lấy hạt, rửa sạch và phơi khô.

- Phân bố ở Việt Nam: Cây Qua Lâu mọc ở nhiều tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam.

2. Dược Chất:

Qua Lâu Nhân chứa nhiều hoạt chất có giá trị dược lý, bao gồm:

- Dược chất chính:

• Saponin: Đây là nhóm hợp chất có tác dụng long đờm, giảm ho, chống viêm và hạ đường huyết. Saponin chính trong Qua Lâu Nhân là trichosanthin.

• Dầu béo: Qua Lâu Nhân chứa một lượng đáng kể dầu béo, có tác dụng nhuận tràng, giảm táo bón.

- Dược chất phụ:

• Ngoài ra, Qua Lâu Nhân còn chứa các hợp chất khác như protein, acid amin, flavonoid và các chất khoáng.

3. Công Dụng:

- Đối với Đông Y: Theo y học cổ truyền, Qua Lâu Nhân có vị ngọt, tính mát, có tác dụng:

• Thanh phế hóa đàm: Làm sạch phổi, hóa đàm trệ, chữa các chứng ho có đờm, tức ngực, khó thở.

• Nhuận tràng thông tiện: Làm trơn ruột, thông đại tiện, chữa các chứng táo bón.

• Giải uất tán kết: Giải tỏa uất kết, làm tan các khối u, hạch.

- Đối với Tây Y: Các nghiên cứu khoa học hiện đại đã chứng minh và mở rộng các công dụng của Qua Lâu Nhân:

• Long đờm, giảm ho: Qua Lâu Nhân có tác dụng làm tăng tiết dịch đường hô hấp, làm loãng đờm, giúp dễ tống đờm ra ngoài, từ đó giảm ho.

• Nhuận tràng: Dầu béo trong Qua Lâu Nhân có tác dụng làm mềm phân, kích thích nhu động ruột, giúp giảm táo bón.

• Hạ đường huyết: Một số nghiên cứu cho thấy Qua Lâu Nhân có tác dụng hạ đường huyết, có thể hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường.

• Chống ung thư: Trichosanthin đã được nghiên cứu và cho thấy có tác dụng ức chế sự phát triển của một số loại tế bào ung thư.

4. Ứng dụng & Bài thuốc:

- Bài thuốc dân gian:

• Chữa ho, có đờm: Dùng Qua Lâu Nhân sắc nước uống hoặc kết hợp với các vị thuốc khác như Cát Cánh, Tang diệp.

• Chữa táo bón: Dùng Qua Lâu Nhân sắc nước uống hoặc ăn trực tiếp.

• Chữa viêm họng: Dùng Qua Lâu Nhân ngậm hoặc sắc nước uống.

- Ứng dụng khoa học trong Tây Y:

• Qua Lâu Nhân và các hoạt chất của nó được sử dụng trong một số sản phẩm thuốc và thực phẩm chức năng để hỗ trợ điều trị các bệnh về đường hô hấp, tiêu hóa.

• Trichosanthin được nghiên cứu để ứng dụng trong điều trị ung thư và các bệnh tự miễn.

5. Lưu ý khi sử dụng:

Qua Lâu Nhân được coi là an toàn khi sử dụng đúng liều lượng. Tuy nhiên, cần lưu ý một số điều sau:

• Liều dùng: Tuân theo hướng dẫn của thầy thuốc hoặc nhà sản xuất. Liều dùng thông thường là 6-12g mỗi ngày.

• Tác dụng phụ: Một số người có thể gặp các tác dụng phụ nhẹ như tiêu chảy nếu dùng quá liều.

• Tương tác thuốc: Hiện chưa có nhiều thông tin về tương tác thuốc của Qua Lâu Nhân, nhưng cần thận trọng khi sử dụng đồng thời với các loại thuốc khác.

• Chống chỉ định: Người có tỳ vị hư hàn, tiêu chảy không nên dùng Qua Lâu Nhân.

• Sử dụng dài ngày: Không nên sử dụng Qua Lâu Nhân liên tục trong thời gian dài. Nên có khoảng nghỉ giữa các đợt dùng.